Lesgeven met de VAL-YOU-game
Inleiding
Waarom leren met games?
Digitale games zijn een belangrijk onderdeel van de hedendaagse cultuur en het dagelijks leven van veel jongeren. In de klas kunnen ze meer bieden dan herkenning en vermaak.
Leren met games
Bij gamebased leren gebruik je games in de klas en koppel je ze aan concrete leerdoelen. Anders dan bij gamification vormt de game zelf de leeromgeving.
Serious games
Serious games zijn bedoeld voor meer dan alleen vermaak. Ze laten leerlingen in een nagebootste omgeving aan de slag gaan met sociale, politieke of ethische vraagstukken.
De VAL-YOU-aanpak
VAL-YOU verbindt Europese waarden met concrete beleidskeuzes, beperkte middelen, uiteenlopende belangen en gevolgen voor de samenleving.
Wanneer leerlingen in de klas een game gebruiken, ontvangen ze niet alleen informatie. Ze leren regels begrijpen, opties afwegen, beslissingen nemen, strategieën ontwikkelen en reageren op de gevolgen van hun keuzes. Zo ontstaat een interactieve, probleemgerichte leeromgeving waarin leerlingen complexe situaties verkennen, verschillende aanpakken uitproberen en van fouten leren.
Alleen een digitale game gebruiken maakt een les niet vanzelf effectief of motiverend. Het gaat erom hoe goed de game, de leerdoelen en de klasactiviteiten op elkaar aansluiten.
Op politieke en ethische vragen bestaat vaak geen algemeen aanvaard, eenduidig antwoord. Serious games laten leerlingen beslissingen nemen en zien welk effect die hebben op een nagebootste wereld. Daarom zijn ze bijzonder geschikt voor burgerschaps- en waardenonderwijs.
De VAL-YOU-game vervangt het onderwijs over Europese waarden niet. De game biedt een gedeelde ervaring die het startpunt kan zijn voor analyse, gesprek en reflectie.
Werkvormen
Kies de juiste werkvorm
Je hebt niet voor iedereen een apparaat nodig en uitgebreide game-ervaring is niet vereist. Kies een werkvorm die past bij de beschikbare tijd, apparatuur, leerdoelen en groep.
| Werkvorm | Apparatuur | Deelname | Bijzonder geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Vrij spelen | Eén per leerling | Direct | Kennismaken met de game en de spelmechanismen |
| Individueel spelen | Eén per leerling | Direct | Individuele beslissingen en strategieën vergelijken |
| Hardop denkend spelen | Eén apparaat | Actieve observatie | Redeneringen, overleg en besluitvorming onderzoeken |
| Game op het digibord | Eén apparaat en een projector | Hele klas | Een gezamenlijke ervaring creëren en samen beslissingen nemen |
| Let’s Play-video | Alleen video afspelen | Observatie | Geselecteerde situaties gericht analyseren |
Directe werkvorm 1Vrij spelen
Geef leerlingen de tijd om de game zonder uitgebreide opdracht te verkennen. In VAL-YOU kunnen ze de tutorial doen, kaarten en middelen bekijken, de besturing uitproberen en de basisregels leren kennen.
Vrij spelen is vooral geschikt als introductie. Het vermindert technische onzekerheid en geeft leerlingen de ruimte om een eerste indruk te vormen voordat je gerichte opdrachten geeft. Bespreek daarna kort wat hun is opgevallen, wat lastig was en hoe zij het doel van de game begrijpen.
Directe werkvorm 2Individueel spelen
Iedere leerling speelt op een eigen computer. Zo kan iedereen zelfstandig beslissingen nemen, in eigen tempo spelen en een eigen strategie ontwikkelen. Een werkblad of beslislogboek kan daarbij helpen.
Leerlingen kunnen belangrijke beleidskeuzes, veranderingen in middelen en stabiliteit, problemen en de redenen achter hun beslissingen noteren. Vergelijk daarna aanpakken en uitkomsten in tweetallen, kleine groepen of met de hele klas.
Deze werkvorm laat leerlingen het meest direct ervaren welke invloed zij zelf hebben. Ze is geschikt om verschillende interpretaties van een waarde of strategieën voor een stabiel systeem te vergelijken. Houd rekening met verschillen in speeltijd en geef snelle spelers een extra reflectieopdracht.
Directe werkvorm 3Hardop denkend spelen
Eén of twee leerlingen spelen en vertellen hardop wat ze denken en beslissen. Ze beschrijven wat hun opvalt, welke opties ze overwegen, waarom ze een bepaald beleid kiezen en welke gevolgen ze verwachten. Spelen twee leerlingen samen, dan kunnen ze hun beslissingen bespreken en afwegen.
Geef de overige leerlingen observatieopdrachten. Verschillende groepjes kunnen letten op:
- de argumenten van de spelers;
- het verband tussen beleid en Europese waarden;
- het beheer van middelen en stabiliteit;
- alternatieve handelwijzen;
- bedoelde en onbedoelde gevolgen.
Pauzeer op belangrijke momenten en nodig observatoren uit om vragen te stellen of alternatieven voor te stellen. Geef spelers voldoende denktijd en presenteer de game niet als een zoektocht naar één zogenaamd juiste oplossing.
Directe werkvorm 4Game op het digibord
Eén persoon speelt terwijl de game voor de hele klas wordt geprojecteerd. Je kunt zelf spelen of een leerling vragen dit te doen. De klas observeert het scenario aan de hand van duidelijke opdrachten.
Pauzeer op gekozen beslismomenten en bespreek de opties. De speler kan beslissen, de klas kan stemmen of de klas kan na een kort gesprek een keuze maken. Observatiegroepjes kunnen letten op waarden, belangen van betrokkenen, middelen, stabiliteit of gevolgen van beleid.
Voor deze werkvorm is maar één computer nodig en beleeft de klas de game samen. Houd leerlingen actief betrokken met observatieopdrachten, voorspellingen, stemmingen en korte gesprekken.
Indirecte werkvormEen Let’s Play bekijken
Een Let’s Play is een video waarin iemand een game speelt en daar meestal commentaar bij geeft. Laat een volledige reeks zien of kies korte fragmenten over een bepaalde waarde, beslissing of conflictsituatie.
Geef leerlingen vooraf gerichte observatievragen. Ze kunnen onderzoeken welke opties er zijn, hoe de speler een keuze onderbouwt, welke gevolgen volgen en of zij zelf anders zouden handelen. Pauzeer op belangrijke beslismomenten om uitkomsten te voorspellen of alternatieven te bespreken.
Deze aanpak is geschikt als er weinig apparaten of beperkte internettoegang zijn, of als er weinig lestijd is. Leerlingen bekijken dan wel de beslissingen van iemand anders in plaats van zelf keuzes te maken in de game.
De game in het kort
Gamebased leren met VAL-YOU
VAL-YOU is een serious game voor één speler waarin zes Europese waarden tastbaar worden via politieke vraagstukken, beleidskeuzes en gevolgen voor de samenleving.
Maak beleidskeuzes
Kies en speel beleidskaarten die verband houden met Europese waarden en politieke vraagstukken.
Beheer het systeem
Verzamel en gebruik middelen, onderzoek nieuwe ideeën en houd het systeem stabiel.
Ervaar de gevolgen
Verken spanningen, afwegingen, uiteenlopende belangen en bedoelde of onbedoelde effecten.
Zes scenario’s, zes waarden
In zes scenario’s gaan spelers aan de slag met Vrijheid, democratie, gelijkheid, solidariteit, pluralisme en rechtvaardigheid. Elk scenario begint met een concreet politiek vraagstuk dat bij een van deze waarden hoort.
In het scenario over vrijheid beslissen spelers bijvoorbeeld of het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht gelegaliseerd moet worden. Naarmate het scenario vordert, krijgen ze te maken met andere beleidskeuzes, maatschappelijke uitdagingen en uiteenlopende belangen. Zo worden abstracte waarden gekoppeld aan concrete beslissingen en mogelijke gevolgen.
Middelen, stabiliteit en succes
De game combineert kaartspel met middelenbeheer. Spelers zetten beleidskaarten in om middelen te verzamelen, nieuwe problemen aan te pakken en nieuwe ideeën en beleidsmaatregelen te onderzoeken.
Elk scenario kent eigen uitdagingen en winstvoorwaarden. Spelers moeten het systeem stabiel houden en tegelijk de benodigde overwinningskaart onderzoeken en inzetten. Daalt de stabiliteit tot 0% of worden er drie game-overkaarten verzameld, dan is het scenario verloren.
Voordat je begint
De game voorbereiden
Wat heb je nodig?
- Eén laptop of desktopcomputer per speler
- Een stabiele internetverbinding
- Een actuele webbrowser
- Ongeveer 30 minuten voor de tutorial en één scenario
- Het bijbehorende werkblad of een ander beslislogboek
- Een muis wordt aanbevolen
Scan om te spelen
Direct inzetbare activiteit
De VAL-YOU-game spelen en erop reflecteren
Deze klasactiviteit combineert individueel spelen met een beslislogboek, individuele reflectie, gesprek in tweetallen en een afsluitende klassikale bespreking.
VAL-YOU in het spel: Europese waarden verkennen
Een direct inzetbare klasactiviteit
Leerdoelen
- Eén Europese waarde verkennen aan de hand van concrete beleidskeuzes en hun gevolgen in de game.
- Onderscheid maken tussen keuzes op basis van persoonlijke of politieke overtuigingen en keuzes die worden beïnvloed door middelen, stabiliteit of andere spelmechanismen.
- Verschillende keuzes vergelijken en het eigen standpunt in een gesprek onderbouwen.
- Kritisch reflecteren op de mogelijkheden, aannames en beperkingen van een digitale game als model van de politieke en maatschappelijke werkelijkheid.
Opbouw van de activiteit
De activiteit introduceren
Introduceer VAL-YOU als serious game over Europese waarden. Leg uit dat alle leerlingen de tutorial doen en daarna hetzelfde scenario spelen over vrijheid, democratie, gelijkheid, solidariteit, pluralisme of rechtvaardigheid. Zo kunnen beslissingen, strategieën en interpretaties achteraf worden vergeleken.
Introduceer het bijbehorende werkblad. Tijdens het scenario noteren leerlingen drie beslissingen die ze bijzonder moeilijk vonden. Dit kunnen keuzes zijn voor een beleids- of ideeënkaart, welke kaarten je in de beschikbare vakken plaatst of het vervangen van een bestaande kaart.
Leg de gekozen waarde vooraf niet te gedetailleerd uit. De game moet leerlingen de ruimte geven om eerste ideeën te ontwikkelen, spanningen te ervaren en zelf betekenis te geven.
De tutorial doen
Laat leerlingen de tutorial zelfstandig doorlopen. Zo maken ze kennis met de kaarten, middelen, stabiliteit en winstvoorwaarden. Daarna begint iedereen individueel aan het gekozen scenario.
Speel het scenario en noteer beslissingen
Tijdens het spelen noteren leerlingen drie beslissingen die zij bijzonder moeilijk vonden. Per beslissing schrijven zij op:
- een korte beschrijving van de beslissing;
- waarom de beslissing moeilijk was;
- de redenen voor een bepaalde keuze, zoals middelen of de eigen politieke opvatting;
- de gevolgen van de beslissing in de game.
Steekwoorden zijn voldoende. Het doel is het verband zichtbaar te maken tussen persoonlijke politieke opvattingen en de strategische eisen van de game.
Individueel reflecteren
Na het scenario beantwoorden leerlingen individueel enkele vragen van het werkblad. Kies bij beperkte lestijd een aantal vragen uit elk reflectieonderdeel in plaats van alle vragen te gebruiken.
Vergelijk resultaten in tweetallen
Geef tweetallen ongeveer vijf minuten om resultaten, keuzes en ervaringen te vergelijken nadat beiden het scenario en de individuele reflectie hebben afgerond.
Bespreek klassikaal
Sluit af met een gezamenlijke reflectie. Bespreek niet elke keuze opnieuw, maar gebruik de verschillende ervaringen om het verband te bespreken tussen politieke overtuigingen, strategische overwegingen en spelmechanismen.
- Wat had de meeste invloed op je keuzes: persoonlijke politieke overtuigingen of strategische overwegingen?
- Wanneer moest je een compromis sluiten tussen je overtuigingen en wat nodig leek om te winnen?
- Welke aannames, beperkingen of vereenvoudigingen vielen je op?
- Wat kunnen we echt van de game leren en wat kan de game ons niet leren?
Benadruk dat winnen niet bewijst dat een speler politiek of ethisch de ‘juiste’ keuzes heeft gemaakt.
Werkblad M1
VAL-YOU in het spel
Het werkblad helpt leerlingen moeilijke beslissingen vast te leggen en van het spelen over te gaan naar individuele reflectie, gesprek in tweetallen en klassikale reflectie.
Lastige keuzes
Leerlingen beschrijven drie beslissingen, waarom ze moeilijk waren, wat hun keuzes beïnvloedde en welke gevolgen daarop volgden.
Keuzes en compromissen
Leerlingen maken onderscheid tussen persoonlijke overtuigingen en keuzes die vooral zijn gemaakt vanwege middelen of strategische voordelen.
Verder dan de game
Leerlingen verbinden situaties uit de game met het politieke of maatschappelijke leven en onderzoeken kritisch wat de simulatie wel en niet laat zien.
Jouw keuzes en compromissen
- Welke beslissing weerspiegelde het beste wat jij zelf belangrijk vindt?
- Koos je vooral voor een optie vanwege de middelen of strategische voordelen?
Verder dan het spel
- Waar zie je vergelijkbare spanningen of compromissen in het politieke of maatschappelijke leven?
Reflectie op de game
- Welke keuzes worden in de game beloond of ontmoedigd?
- Welke aspecten van echte politieke besluitvorming zijn vereenvoudigd of ontbreken?
- Betekent winnen automatisch dat je politiek of ethisch de ‘juiste’ keuzes hebt gemaakt?
Wat kunnen we van de game leren?
- Wat heeft de game je geholpen te begrijpen over de gekozen waarde?
- Werd je verrast door een beslissing of gevolg?
- Heeft de game je begrip van de waarde veranderd of uitgedaagd?
Extra vragen
- Noem één beslissing die je bij een tweede keer anders zou nemen. Leg uit waarom.
- Ontwerp een extra beleidskaart. Wat stelt deze voor, welke middelen levert of vereist de kaart en welke gevolgen kan zij hebben?
Download het volledige werkblad
Gebruik de printbare PDF in de klas of download de bewerkbare versie om de vragen aan je les aan te passen.
Onderzoek
Verder lezen
Bronnen over gamebased leren en burgerschapsonderwijs tonen
- Clark, D. B., Tanner-Smith, E. E., & Killingsworth, S. S. (2016). Digital games, design, and learning: A systematic review and meta-analysis. Review of Educational Research, 86(1), 79–122. https://doi.org/10.3102/0034654315582065
- Kahne, J., Middaugh, E., & Evans, C. (2009). The Civic Potential of Video Games. MIT Press. Open access-publicatie
- Plass, J. L., Homer, B. D., & Kinzer, C. K. (2015). Foundations of game-based learning. Educational Psychologist, 50(4), 258–283. https://doi.org/10.1080/00461520.2015.1122533
- Wouters, P., van Nimwegen, C., van Oostendorp, H., & van der Spek, E. D. (2013). A meta-analysis of the cognitive and motivational effects of serious games. Journal of Educational Psychology, 105(2), 249–265. https://doi.org/10.1037/a0031311